Μέρος B – Πώς να προετοιμάσετε τους Εθελοντές για διαπολιτισμική επικοινωνία και συνεργασία

1. Εισαγωγή στο θέμα

Μαθησιακοί στόχοι
1. Βελτίωση της κατανόησης των εθελοντών για την διαπολιτισμική επικοινωνία και συνεργασία
2. Παροχή της δυνατότητας στους εθελοντές να αναγνωρίζουν ασκήσεις και εργαλεία και ενθάρρυνσή τους να υιοθετήσουν τα εργαλεία και τις μεθόδους
3. Προώθηση της διαπολιτισμικής επικοινωνίας μεταξύ των προσφύγων και των εθελοντών που δουλεύουν μαζί τους.

«... ο διαπολιτισμικός διάλογος νοείται ως διαδικασία που περιλαμβάνει ανοικτή και σεβαστή ανταλλαγή απόψεων μεταξύ ατόμων και ομάδων με διαφορετικό εθνικό, πολιτιστικό, θρησκευτικό και γλωσσικό υπόβαθρο και κληρονομιά, στη βάση της αμοιβαίας κατανόησης και σεβασμού». Συμβούλιο της Ευρώπης: WHITE PAPER ON INTERCULTURAL DIALOGUE, CM (2008) 30 final 2 Μαΐου 2008.

Ο διάλογος ή η επικοινωνία είναι το εργαλείο με το οποίο μπορούμε να αναζητήσουμε τον τρόπο για τη σύνδεση διαφορετικών απόψεων με την επιθυμία να κατανοήσουμε και να μάθουμε από εκείνους που βλέπουν τον κόσμο με διαφορετικό τρόπο. Ως εκ τούτου, ένας επιτυχημένος διάλογος χρειάζεται αλληλεπίδραση, η οποία εμπλουτίζει, διευρύνει και ενθαρρύνει την ανταλλαγή ιδεών και απόψεων με σεβασμό. Η διαδικασία διαπολιτισμικής επικοινωνίας ή διαλόγου απαιτεί από το άτομο να ξεπεράσει τα δικά του εμπόδια και τα όρια των σκέψεων και των πεποιθήσεών του και το αναγκάζει να κοιτάξει πέρα από τις αξίες ή ακόμα και να αμφισβητήσει τις δικές του αξίες σε σχέση με άλλες πεποιθήσεις.

Μια συνεργασία μεταξύ ενός πρόσφυγα και του «buddy» του η οποία χαρακτηρίζεται από σεβασμό, αποτελεί τη βάση για βιώσιμα αποτελέσματα. Οι εθελοντές πρέπει να αποκτήσουν ή να διατηρήσουν μια ανοιχτόμυαλη στάση απέναντι σε ανθρώπους με διαφορετικό υπόβαθρο. Μια δεξιότητα που είναι αναγκαία είναι η διαπολιτισμική ικανότητα. Είναι η ικανότητα να αντιμετωπίζει κανείς εποικοδομητικά ανθρώπους που έχουν διαφορετικό πολιτισμικό υπόβαθρο και να συνεργάζεται με επιτυχία και υπευθυνότητα μαζί τους. Είναι σημαντικό οι εθελοντές να γνωρίζουν ότι η ταυτότητα ενός ατόμου καθορίζεται όχι μόνο από την τοπική του προέλευση, αλλά και από πολλά άλλα χαρακτηριστικά (π.χ. φύλο, εκπαίδευση, επάγγελμα, ηλικία, τόπο καταγωγής και κατοικίας, εθνικότητα/ες των γονέων, πολιτικόπροσανατολισμό, σεξουαλικό προσανατολισμό κλπ.). Το να έχει κανείς τις δεξιότητες της διαπολιτισμικής ικανότητας σημαίνει ότι είναι ευαίσθητος σε άλλες αντιλήψεις και συστήματα αξιών, ότι έχει επίγνωση του δικού του πολιτισμικού πλαισίου -και ότι το αντιμετωπίζει κριτικά. Όταν εργάζεστε με πρόσφυγες, είναι σημαντικό να είστε πολιτισμικά ευαίσθητοι. Αυτό είναι σημαντικό για να αντιληφθεί κανείς τις προσδοκίες, να είναι σε θέση να ενεργήσει σωστά, καθώς και για να πραγματοποιήσει κοινά projects με αποτελεσματικό τρόπο. Ο αμοιβαίος σεβασμός και η προθυμία να αμφισβητήσει κανείς τις δικές του αξίες είναι οι προϋποθέσεις για τη δημιουργία σταθερών συνεργασιών και για την από κοινού ανάπτυξη νέων ιδεών και λύσεων. Όποιος συμπεριφέρεται με πολιτισμική ευαισθησία ελαχιστοποιεί τις πιθανές δυσκολίες (πβ. GIZ, χ.η.).

Η βάση της διαπολιτισμικής επικοινωνίας και συνεργασίας στηρίζεται κυρίως στα εξής:
  • παρατήρηση,
  • ακρόαση,
  • ευαισθησία και διακριτικότητα.
Η παρατηρητικότητα, η ηρεμία και το να είναι κανείς καλός ακροατής είναι καλές δεξιότητες για να έρθει σε επαφή με άλλους ανθρώπους χωρίς να είναι αδιάκριτος. Η παρορμητικότητα στην επικοινωνία με ανθρώπους από άλλους πολιτισμούς μπορεί να έχει επιβλαβή επίδραση στη σχέση. Συνιστάται στους εθελοντές να παρακολουθούν διαπολιτισμικές καταρτίσεις για να εμβαθύνουν και να αναπτύξουν τις γνώσεις τους. Οι σελίδες που ακολουθούν κάνουν κάποιες συστάσεις για το τι μπορούν να συμπεριληφθεί σε αυτές τις καταρτίσεις.

Άσκηση: Ενασχόληση με πολιτισμικά ζητήματα και με την επικοινωνία Προκειμένου να κατανοήσετε την διαπολιτισμική επικοινωνία και διάλογο, πρέπει να κατανοήσετε τον ορισμό της επικοινωνίας.

Για αυτό, επισκεφθείτε τον σύνδεσμο http://eflmodules.projectplatform.net/4-10-definition-of-communication/g.
Όταν ανοίξετε τη σελίδα, θα δείτε μια κλίμακα στο κάτω μέρος του συνδέσμου, απαντήστε τις ερωτήσεις.

Σύμφωνα με τη συναισθηματική κλίμακα, πού θα τοποθετούσατε τον πολιτισμό σας σε κάθε ένα από τα τέσσερα φάσματα; Ξέρετε πού να τοποθετήσετε άλλους πολιτισμούς; Πώς θα μπορούσατε να μάθετε πού βρίσκονται οι άλλοι πολιτισμοί; Επιπλέον, σκεφτείτε τους πολιτισμούς των προσφύγων με τους οποίους εργάζεστε. Απαντήστε στην ερώτηση λαμβάνοντας υπόψη τους πολιτισμούς τους.
α) Αντίληψη – Συμπεριφορές, Αξίες και Συστήματα Πεποιθήσεων
Ο πολιτισμός είναι σαν μια θεατρική παράσταση: υπάρχουν μέρη που βλέπουμε και μέρη που δεν βλέπουμε. Στη σκηνή, μπορούμε να δούμε τους ηθοποιούς, να ακούσουμε τα λόγια τους και να παρακολουθήσουμε τη δράση. Αλλά στα παρασκήνια, συμβαίνουν πολλά πράγματα τα οποία δεν βλέπουμε ποτέ και τα οποία δεν γνωρίζουμε.

Αυτό που μπορούμε να δούμε, να ακούσουμε, να μυρίσουμε, να γευτούμε και να αγγίζουμε είναι στην πραγματικότητα μόνο ένα μικρό κομμάτι του τι συμβαίνει στην πραγματικότητα. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο είναι πολλές φορές τόσο δύσκολο να πούμε τι ακριβώς μας κάνει να νιώθουμε άβολα ή ενοχλημένοι όταν βρισκόμαστε σε έναν ξένο πολιτισμό. Το Πολιτισμικό Μοντέλο του Παγόβουνου εξηγεί αποτελεσματικά το περιεχόμενο των αντιλήψεων, των συμπεριφορών, των αξιών και των συστημάτων πεποιθήσεων. Το μοντέλο του παγόβουνου αναπτύχθηκε από τον Edwart T . Hall τη δεκαετία του 1970, ένας ανθρωπολόγος που δείχνει με αυτή τη μεταφορά την πολυπλοκότητα των ανθρώπινων πολιτισμών (Study.com, χ.η.). Το μοντέλο χρησιμοποιείται σε πολιτισμικές μελέτες για να καταδείξει ότι ορισμένες περιοχές του πολιτισμού μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο παρατήρησης στην πραγματικότητα (περίπου το 10%, όπως η κορυφή ενός πραγματικού παγόβουνου), οπότε είναι ορατές και μπορούν να ακουστούν (για παράδειγμα, η γλώσσα, τα έθιμα, η ενδυμασία, το φαγητό), ενώ τα υπόλοιπα παραμένουν κρυμμένα κάτω από την επιφάνεια του νερού (π.χ. νόρμες, αξίες, πεποιθήσεις, φιλοσοφία). Οι περιοχές κάτω από την επιφάνεια του νερού δεν είναι άμεσα ορατές από τους ανθρώπους που δεν είναι εξοικειωμένοι με τον πολιτισμό. Ωστόσο, επηρεάζουν έντονα τις ορατές περιοχές του πολιτισμού. Ένας εξωτερικός παρατηρητής ενός ξένου πολιτισμού μπορεί, επομένως, να δει μόνο τα βασικά χαρακτηριστικά του πολιτισμού. Σύμφωνα με το Μοντέλο του Παγόβουνου, κάθε πολιτισμός σε όλο τον κόσμο μπορεί να χωριστεί σε τρεις κύριες κατηγορίες.

Μπορείτε να παρακολουθήσετε το βίντεο που επεξηγεί το Πολιτισμικό Παγόβουνο πατώντας αυτό τον σύνδεσμο:

Επιπρόσθετα, προκειμένου να πάρετε πληροφορίες για τους φραγμούς της διαπολιτισμικής επικοινωνίας και για τις πιθανές λύσεις για την διαπολιτισμική επικοινωνία, μπορείτε να παρακολουθήσετε αυτό το βίντεο:



I. ΟΡΑΤΟ ΜΕΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ (ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ)
Το πρώτο από τα τρία επίπεδα είναι ο λεγόμενος «Πολιτισμός της Επιφάνειας» καθώς συγκεντρώνει όλα τα εύκολα παρατηρήσιμα χαρακτηριστικά ενός πολιτισμού, όπως: η γλώσσα, το νόμισμα, η τέχνη, το στυλ, η μαγειρική, η μουσική, οι διακοπές, η μόδα, η λογοτεχνία, ο αθλητισμός, η θρησκεία.

II. ΑΓΡΑΦΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ
Το επόμενο επίπεδο του μοντέλου είναι κρυμμένο κάτω από την επιφάνεια. Αυτά τα χαρακτηριστικά ονομάζονται «Άγραφοι Κανόνες» και, σε αντίθεση με τα στοιχεία του πρώτου επιπέδου, δεν είναι εύκολα παρατηρήσιμα από τους εξωτερικούς παρατηρητές. Ανάμεσα σε αυτά, μπορούμε, για παράδειγμα, να βρούμε τους κανόνες επαγγελματικής και κοινωνικής συμπεριφοράς, τη σεμνότητα, τον συμβολισμό αντικειμένων, χρωμάτων, ατόμων.

III. ΑΣΥΝΕΙΔΗΤΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ
Το βαθύτερο και τελευταίο επίπεδο ονομάζεται «Ασυνείδητοι Κανόνες». Καθώς είναι πολύ βαθιά ριζωμένοι στο εσωτερικό ενός πολιτισμού, είναι πολύ δύσκολο να τους μάθει κανείς και να τους κατανοήσει –ακόμα και για τα άτομα εντός του πολιτισμού, αυτά τα στοιχεία είναι δύσκολο να εκφραστούν ή να γίνουν αντιληπτά. Είναι αυτονόητο ότι οι εξωτερικοί παρατηρητές είναι εξαιρετικά δύσκολο να μάθουν και να κατανοήσουν τους «Ασυνείδητους Κανόνες». Κάποια παραδείγματα είναι: η λεκτική και η μη λεκτική επικοινωνία, η αίσθηση του χρόνου, οι φυσικές αποστάσεις, το φύλο, το υψηλό πλαίσιο έναντι του χαμηλού πλαισίου, η έννοια του θανάτου, η ηλικία, η κοινωνική τάξη, ο φυσικός χώρος, η ανησυχία για το παρόν ή το μέλλον, οι συναισθηματικές αντιδράσεις, οι έννοιες του σωστού και του λάθους, του καλού και του κακού. Αν τα επίπεδα των «Άγραφων ή Ασυνείδητων Κανόνων» δεν είναι καλά κατανοητά, μπορεί να προκύψουν προβλήματα. Η περίπτωση που ακολουθεί είναι ένα καλό παράδειγμα που υπογραμμίζει τη σημασία αυτών των κρυμμένων χαρακτηριστικών ενός πολιτισμού. Στη Νοτιοανατολική Ασία, η Pepsi Cola αποφάσισε το 1950 να αλλάξει το χρώμα των μηχανημάτων αυτόματης πώλησης από σκούρο μπλε σε ένα παγερό γαλάζιο. Ωστόσο, το νέο χρώμα συμβόλιζε τον θάνατο και τη θλίψη στο συγκεκριμένο μέρος της Ασίας. Επομένως, το μερίδιο αγοράς της εταιρείας μειώθηκε αισθητά. Για την αποφυγή τέτοιων λαθών, είναι σημαντικό να πραγματοποιείται εμβριθής έρευνα προκειμένου να γίνονται κατανοητές οι βασικές αξίες και τα χαρακτηριστικά ενός πολιτισμού (πβ. ULG, χ.η.).

Το Μοντέλο TOPOI μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως ένα επιπλέον εργαλείο για την επεξήγηση των πτυχών της επικοινωνίας και του διαλόγου. Παντού στον κόσμο οι άνθρωποι επικοινωνούν. Οι άνθρωποι δίνουν νόημα στο περιβάλλον και στις εμπειρίες τους. Το Μοντέλο TOPOI αναπτύχθηκε από τον Edwin Hoffman και βασίζεται στο έργο της Interaction Academy of Antwerp που ασχολείται με τα αξιώματα για την επικοινωνία που αναπτύχθηκαν από τον Watzlawick. Το Μοντέλο TOPOI είναι ένα όργανο για την ανάλυση της επικοινωνίας, καθώς και ένα μοντέλο για παρεμβάσεις.

Το Μοντέλο TOPOI βασίζεται στις ακόλουθες υποθέσεις:
1.Η επικοινωνία είναι οικουμενική
2.Η εστίαση βρίσκεται στην αλληλεπίδραση, όχι στον πολιτισμό
3.Η επικοινωνία είναι μια κυκλική διαδικασία
4.Η (διαπολιτισμική) επικοινωνία απαιτεί ανοικτή, στοχαστική στάση
5.Να είστε απαισιόδοξοι για την επικοινωνία και αισιόδοξοι για τους ανθρώπους

Το μοντέλο αφορά τα ακόλουθα:
• Γνώση των πτυχών που επιδρούν στην αποτελεσματική επικοινωνία
• Γνώση των διαπολιτισμικών πτυχών στην επικοινωνία
• Γνώση και διαίσθηση στην αντιμετώπιση των διαπολιτισμικών πτυχών στην επικοινωνία

Παρ’ όλες τις διαφορές, οι άνθρωποι έχουν πολλά κοινά. Το Μοντέλο TOPOI δεν εστιάζει στον πολιτισμό, αλλά στην επικοινωνία. Με αυτό τον τρόπο, παρουσιάζει έναν τρόπο με τον οποίο μπορεί κανείς να εξετάσει την επικοινωνία του για να την αναλύσει και να τη βελτιώσει. Μπορεί να είναι υποστηρικτικό να γνωρίζει κανείς κάποια πράγματα για τον τρόπο με τον οποίο αλληλεπιδρούν οι άνθρωποι όταν εργάζεται με πελάτες που προέρχονται από διαφορετικούς πολιτισμούς. Ωστόσο, αν εστιάσει κανείς την προσοχή του αποκλειστικά στον πολιτισμό, η επικοινωνία μπορεί να γίνει εμπόδιο.

Οι άνθρωποι δεν είναι φορείς ενός πολιτισμού με έναν, απαράλλαχτο τρόπο. Κάθε άτομο έχει μια μοναδική προσωπικότητα και αυτή ακριβώς την προσωπικότητα γνωρίζετε, όχι τον πολιτισμό του/της. Οι άνθρωποι δεν είναι μόνο εκπρόσωποι ενός συγκεκριμένου πολιτισμού, αλλά και άτομα. Το σημαντικότερο στοιχείο του TOPOI για τη διαπολιτισμική επικοινωνία είναι η «συνειδητοποίηση» και «το να έχει κανείς επίγνωση των δικών του υποθέσεων» (ιδιαίτερα εκείνων που δεν θεωρούνται υποθέσεις, αλλά πραγματικότητα).

Το Μοντέλο TOPOI αντιλαμβάνεται την επικοινωνία ως κυκλική διαδικασία. Και τα δύο άτομα επιδρούν το ένα στο άλλο ταυτόχρονα. Για να γίνει ακόμα πιο πολύπλοκο: και οι δύο εμπλέκονται, επίσης, σε όλα τα είδη διαδικασιών επίδρασης με ένα ευρύτερο πλαίσιο, συγκεκριμένα τα κοινωνικά συστήματα στα οποία συμμετέχουν. Η αντίληψη της επικοινωνίας

ως κυκλικής διαδικασίας καθιστά σαφές ότι κάθε άτομο μπορεί να προσπαθήσει να αλλάξει το πρότυπο επικοινωνίας. Αν θεωρήσουμε ότι η επικοινωνία είναι κυκλική διαδικασία, μπορούμε να αναρωτηθούμε για τα εξής:
Τι κάνω που αναγκάζει το άλλο άτομο να συμπεριφερθεί με αυτό τον τρόπο;
• Τι κάνει το άλλο άτομο που με αναγκάζει να συμπεριφερθώ με αυτό τον τρόπο;
• Ποια είναι η επίδραση του ευρύτερου πλαισίου μου: οι άλλοι;

Κάνοντας αυτές τις ερωτήσεις μπορεί να ανακαλύψουμε τρόπους για να βελτιώσουμε την επικοινωνία μας. Η επικοινωνία με κάποιον που έχει διαφορετικό πολιτισμικό υπόβαθρο απαιτεί μια ανοικτή και στοχαστική συμπεριφορά. Πρέπει να είναι κανείς έτοιμος και πρόθυμος να ακούσει και να δει διαφορετικές οπτικές, συνήθειες, αξίες και πρότυπα. Η στοχαστική συμπεριφορά σημαίνει ότι συνειδητοποιεί κανείς το δικό του πλαίσιο αναφοράς. Η στοχαστική συμπεριφορά σημαίνει ότι κατά τη διάρκεια μιας συζήτησης είναι κανείς σε θέση να πάρει τη θέση του παρατηρητή, κοιτάζοντας από απόσταση τι πραγματικά συμβαίνει, κοιτάζοντας από απόσταση τον ρόλο του, τις πιθανότητες και τις ευθύνες του. Παρερμηνεύσεις στην επικοινωνία μπορούν να προκύψουν με οποιονδήποτε, ακόμα και με τους καλύτερους μας φίλους. Η αποδοχή αυτής της πιθανότητας ως φυσιολογικού ζητήματος κρατά ανοικτή την επικοινωνία. Η ουσία δεν είναι να ρίξει κανείς το φταίξιμο στον εαυτό του ή στον άλλο, αλλά να αποδεχτεί ότι μπορεί να προκύψουν παρερμηνεύσεις οι οποίες μπορούν και να επιλυθούν. Είναι σημαντικό να υπάρχει μια αισιόδοξη αντιμετώπιση των ανθρώπων στο πλαίσιο της επαγγελματικής δουλειάς με ανθρώπους.

Κάποια συγκεκριμένα σημεία στα οποία δίνει έμφαση το Μοντέλο TOPOI:
• οι κρίσεις και οι προκαταλήψεις είναι αναπόφευκτες
• προσέξτε τα δικά σας «πολιτισμικά γυαλιά»
• προσέξτε το αποτέλεσμα, μην επιμένετε στις δικές σας (καλές) προθέσεις
• να είστε προετοιμασμένοι για παρερμηνεύσεις
• κάποιες φορές, ο πιο σύντομος δρόμος είναι ο κυκλικός δρόμος
• αναζητήστε το κοινό συμφέρον
• να είστε σε εγρήγορση για «τυφλωτικές» προκαταλήψεις
• η αλήθεια μου δεν είναι η αλήθεια
• να είστε σκεπτικοί για την επικοινωνία, αλλά αισιόδοξοι για τους ανθρώπους στους οποίους δίνει χώρο
• είναι φυσιολογικό να υπάρχουν παρερμηνεύσεις στην επικοινωνία
• αναλύει τα λάθη και δείχνει τρόπους επίλυσής τους
• καθιστά τους ανθρώπους πιο σίγουρους για τις επικοινωνιακές τους δεξιότητες (πβ. Arts, 1994)

Η αφήγηση ως εργαλείο για την αναβάθμιση της διαπολιτισμικής επικοινωνίας

Από μεθοδολογική άποψη, χρησιμοποιώντας μελέτες περιπτώσεων, επίλυση προβλημάτων / σενάρια και ιστορίες επιτυχίας, οι εθελοντές θα είναι καλύτερα προετοιμασμένοι για τη διαπολιτισμική επικοινωνία και συνεργασία μέσω της εστίασης στα ακόλουθα θέματα. Η βελτίωση στην διαπολιτισμική επικοινωνία και συνεργασία μπορεί, επίσης, να επιτευχθεί χρησιμοποιώντας τη μέθοδο της αφήγησης.

«Η αφήγηση νοείται ως η ζωντανή προφορική αφήγηση ιστοριών, κινώντας άμεσα το ενδιαφέρον των ακροατών για τη δημιουργία μιας από κοινού εμπειρίας. Η αφήγηση, η διαδικασία οικοδόμησης ιστοριών στο μυαλό, είναι ένας από τους βασικούς τρόπους πρόσδοσης νοήματος και, επομένως, διαχέεται σε όλες τις πτυχές της μάθησης, ανεξαρτήτως ηλικίας.» (Hamilton & Weiss, 2005). Με άλλα λόγια, αυτή η μέθοδος δίνει την ευκαιρία αφήγησης ιστοριών για προσωπικές εμπειρίες και η αφήγηση είναι, επομένως, ένα αποτελεσματικό μέσο επικοινωνίας και κοινοποίησης εμπειριών. Οι εθελοντές καλούνται να μοιράζονται ιστορίες που βασίζονται σε γεγονότα της πραγματικής ζωής και που συνδέονται, για παράδειγμα, με κάποια προηγούμενη δουλειά τους με πρόσφυγες, με την εμπειρία τους σε μια διεθνή ομάδα, με τη συμμετοχή τους σε έναν πολιτισμό που ήταν νέος για αυτούς, με τις διακοπές που έκαναν στο εξωτερικό, με τη μετακόμισή τους σε μια άλλη χώρα. Με την κοινοποίηση αυτών των ιστοριών, τίθεται σε λειτουργία η διαδικασία της διαπολιτισμικής μάθησης. Αυτή η διαδικασία μπορεί να αναβαθμιστεί περαιτέρω αν οι πρόσφυγες ή τα άτομα με μεταναστευτικό υπόβαθρο συμμετέχουν στο εργαστήρι αφήγησης. Οι συμμετέχοντες σε μια συνάντηση αφήγησης συνήθως υπογραμμίζουν την ενωτική επίδραση: ακούγοντας ή κοινοποιώντας μια ιστορία και, επομένως, κοινοποιώντας την εμπειρία, οι συμμετέχοντες συνδέονται με τον αφηγητή. Μπορούν να εντοπιστούν ομοιότητες και συνδέσεις, μπορούν να αναγνωριστούν πολιτισμικές (κρυμμένες) αξίες και να οικοδομηθεί εμπιστοσύνη, αφού οι ιστορίες πάντα εκφράζουν κάποια μηνύματα. Στο διαδίκτυο υπάρχουν διαθέσιμες πολλές τεχνικές αφήγησης.

Ωστόσο, τα ακόλουθα σημεία μπορούν να συμπεριληφθούν στην ιστορία για να είναι επιτυχημένη:
1. Να έχετε έναν εχθρό και έναν ήρωα
2. Χρησιμοποιήστε τη σύγκρουση
3. Παραλείψτε οποιεσδήποτε άσχετες λεπτομέρειες
4. Αφηγηθείτε την ιστορία με τον τρόπο που μιλάτε
5. Κάντε την ιστορία «οπτική»
6. Κάντε την ιστορία προσωπική και εύκολα προσιτή
7. Προσθέστε εκπλήξεις (πβ. Neely, χ.η.)
Μπορείτε να ρίξετε μια ματιά στο πρόγραμμα «Tell your Story» («Πες την Ιστορία σου») ως ένα καλό παράδειγμα της μεθοδολογίας της αφήγησης. Μπορείτε να επωφεληθείτε από αυτό για τη μελλοντική εφαρμογή της αφήγησης ως εργαλείου στην εθελοντική σας εργασία. https://tellyourstorymap.eu/de/partner/.

Άσκηση 1.
Τίτλος άσκησης Πολιτισμικό Μοντέλο του Παγόβουνου
Μέγεθος ομάδας Ατομική
Χρονικό πλαίσιο 1 ώρα
Πλαίσιο Στυλό και χαρτί
Σκοπός DΟ συμμετέχοντας πρέπει να μεταφέρει αυτές τις έννοιες στον δικό του/της εθνικό πολιτισμό και έπειτα να αναλογιστεί ποια εικόνα θα μπορούσε να ζωγραφίσει, αν είναι έντονα γενικευτική.
Περιγραφή Χρησιμοποιώντας τις ίδιες έννοιες, ο συμμετέχοντας πρέπει μετά να προβληματιστεί για τον δικό του/της προσωπικό πολιτισμό και να το συγκρίνει με τον δικό του/της εθνικό πολιτισμό. Πρέπει να αναφέρει κατά πόσο αυτοί οι δύο πολιτισμοί θα μπορούσαν τελικά να συγκρουστούν και πώς θα μπορούσαν να επιλυθούν αυτές οι συγκρούσεις. Έπειτα, οι εκπαιδευόμενοι πρέπει να επανεξετάσουν τις έννοιες και να αναλογιστούν πώς θα εφαρμόσουν αυτές τις έννοιες στον πολιτισμό μιας ξένης γλώσσα προς / από την οποία θα μεταφράσουν (χρησιμοποιώντας δικά τους παραδείγματα). Τέλος, οι εκπαιδευόμενοι πρέπει να εξετάσουν τη διαδικασία διαπραγμάτευσης για μια μετάφραση με έναν πιθανό πελάτη. Πρέπει να επικεντρωθούν στις έννοιες που βρίσκονται κάτω από την επιφάνεια και να αναλογιστούν ποιες από αυτές θα μπορούσαν πιθανώς να διαδραματίσουν κάποιο ρόλο στη διαδικασία διαπραγμάτευσης.

1. Ατομική άσκηση αρ.1:
Διαπραγματεύεστε τη μετάφραση ενός κειμένου με ένα άτομο από τον δικό σας πολιτισμό. Αναλογιστείτε τις προσδοκίες σας, τις συμπεριφορές σας, τα πιθανά στερεότυπα όταν βρίσκεστε σε αυτή την επαγγελματική κατάσταση. Μπορούν αυτά τα στοιχεία να επηρεάσουν τη διαδικασία και τα αποτελέσματά της; Αν ναι, με ποιον τρόπο; Σημειώστε τις σκέψεις σας.

2. Ατομική άσκηση αρ.2:
Διαπραγματεύεστε τη μετάφραση ενός κειμένου με ένα άτομο από έναν ξένο πολιτισμό.
β) Κίνητρα για την διαπολιτισμική επικοινωνία
Τα προσωπικά κίνητρα για την διαπολιτισμική επικοινωνία πρέπει να λαμβάνονται υπόψη. Τέτοια κίνητρα προκύπτουν από διάφορους παράγοντες, ένας από τους οποίους είναι η αυτογνωσία (η γνώση για τον εαυτό) και η γνώση για τους άλλους.

Προκειμένου να βρείτε ποιους πολιτισμικούς πόρους είχατε ως εθελοντής, απαντήστε τις ακόλουθες ερωτήσεις:
–Τι είδους διαπολιτισμικές εμπειρίες έχετε;
–Έχετε ποτέ επισκεφτεί κάποια άλλη χώρα;
–Έχετε ποτέ ζήσει ή εργαστεί σε μια ξένη χώρα;
–Πόσες γλώσσες μιλάτε; Πόσο καλά;
–Έχετε πληροφορίες για τα πολιτισμικά γεγονότα των προσφύγων με τους οποίους εργάζεστε;
–Ποιες είναι οι πιο διασκεδαστικές, απροσδόκητες, συγκλονιστικές, ευχάριστες, δυσάρεστες κλπ. διαπολιτισμικές εμπειρίες που είχατε στην εργασία σας με τους πρόσφυγες;
Άσκηση: Τα πολιτισμικά στοιχεία

Σημειώστε ποια πολιτισμικά στοιχεία είναι ορατά και ποια αόρατα.
  • Χαιρετισμοί
  • Στάση
  • Μουσική
  • Θέατρο
  • Χειρονομίες
  • Δώρα
  • Λογοτεχνία
  • Χορός
  • Ενδυμασία
  • Φαγητό & Ποτό
  • Τέχνη
  • Αρχιτεκτονική
  • Τρόποι
  • Εκφράσεις προσώπου
  • Τελετουργικά & Τελετές
  • Συμπεριφορές, αξίες και πεποιθήσεις για:
    Χρόνο
    Ομορφιά
    Οικογένεια
    Φύλο
    Επίλυση προβλημάτων
    Ηλικία…
    Χώρο
    Αλήθεια
    Φιλία
    Θάνατο
    Δύναμη
    Ηγεσία
    Ανατροφή παιδιών
    Δουλειά
    Εαυτό
    Φύση
    VeranΥπευθυνότηταtwortung
    Εκπαίδευση
    Λήψη αποφάσεων
    Κύρος
γ) Γεφύρωση των Πολιτισμικών Χασμάτων – Δουλεύοντας μαζί

Βλέπουμε τους άλλους μέσα από τα δικά μας πολιτισμικά φίλτρα. Αυτή είναι η πραγματικότητα για τους εθελοντές που εργάζονται με πρόσφυγες και για τους ανθρώπους που έχουν διαφορετικό πολιτισμικό υπόβαθρο. Στη συνεργασία με ανθρώπους από διαφορετικούς πολιτισμούς, πρέπει να πραγματοποιηθεί μια μη επικριτική συζήτηση. Τα στερεότυπα και οι προκαταλήψεις μας μαθαίνονται μέσα από πολλές διαφορετικές διαδικασίες. Αυτή η πολλαπλότητα αιτιών είναι ατυχής γιατί καθιστά πιθανότερη τη διαμόρφωση των στερεοτύπων και των προκαταλήψεων και δυσκολότερη την αλλαγή τους. Είναι απαραίτητο να συνειδητοποιήσουμε τη δική μας πολιτισμική μάθηση και την πολιτισμική μάθηση των άλλων και να κατανοήσουμε τον ορισμό των στερεοτύπων. Η κοινωνική κατηγοριοποίηση και τα στερεότυπα είναι υπεραπλουστευμένες γενικεύσεις για ομάδες ατόμων. Τα στερεότυπα μπορεί να βασίζονται στη φυλή, την εθνικότητα, την ηλικία, το φύλο, τον σεξουαλικό προσανατολισμό– σχεδόν σε οποιοδήποτε χαρακτηριστικό. Μπορεί να είναι θετικά, αλλά τις περισσότερες φορές είναι αρνητικά (συνήθως προς άλλες ομάδες, όπως όταν τα μέλη μιας κυρίαρχης φυλετικής ομάδας υποστηρίζουν ότι μια κατώτερη φυλετική ομάδα είναι ανόητοι ή τεμπέληδες). Σε κάθε περίπτωση, το στερεότυπο είναι μια γενίκευση που δεν λαμβάνει υπόψη τις ατομικές διαφορές. Όπως φαίνεται στο πιο κάτω σχήμα, υπάρχει μια σύνδεση μεταξύ της προκατάληψης, των διακρίσεων και των στερεοτύπων.


Οι σχέσεις μεταξύ των κοινωνικών ομάδων επηρεάζονται από το ABC (Affect-Επίδραση [Προκατάληψη και εσωτερική ευνοιοκρατία], Behavior-Συμπεριφορά [Διακρίσεις], Cognition-Νόηση [Στερεότυπα]) της κοινωνικής ψυχολογίας.

Άσκηση 2.
Τίτλος άσκησης Ενσυναίσθηση για την προσφυγική εμπειρία
Μέγεθος ομάδας Ατομική
Χρονικό πλαίσιο 1 ώρα
Πλαίσιο Σε ένα χαρτί, ζωγραφίστε δύο διασταυρούμενες γραμμές, μια κάθετη και μια οριζόντια, για να σχηματίσετε τέσσερα τεταρτημόρια.
Σκοπός Η εγκαθίδρυση ενσυναίσθησης για την προσφυγική εμπειρία.
Περιγραφή 1. Στο πάνω αριστερά τεταρτημόριο, γράψτε έναν κατάλογο των ονομάτων των ανθρώπων που είναι άμεσοι συγγενείς σας: έναν/μία νόμιμο/η σύζυγο και ανήλικα παιδιά
2. Στην πάνω δεξιά γωνία, γράψτε έναν κατάλογο των ονομάτων των ανθρώπων που αγαπάτε: ενήλικα παιδιά, γονείς, εγγόνια, αγαπημένους φίλους, ξαδέρφια. Γράψτε όλους τους ανθρώπους που σας είναι αγαπημένοι.
3. Κάτω αριστερά, απαριθμήστε δύο μέχρι πέντε μικρά, φορητά πράγματα που σας είναι πολύτιμα. Πρέπει να είναι πράγματα στο μέγεθος περίπου ενός βιβλίου, κάτι που μπορεί να χωρέσει στην τσέπη σας ή σε μια βαλίτσα. Μπορεί να έχουν χρηματική ή συναισθηματική αξία, όπως κοσμήματα ή φωτογραφίες.
4. Τέλος, κάτω δεξιά, απαριθμήστε τα πράγματα που αγαπάτε στη ζωή σας αυτή τη στιγμή που είναι πολύ μεγάλα ή μόνιμα εγκατεστημένα για να μπορέσετε να τα μεταφέρετε μαζί σας. Μπορεί να είναι το σπίτι σας, το αυτοκίνητο, έπιπλα κειμήλια· ή μπορεί να είναι το νεκροταφείο των προγόνων σας, ένα αγαπημένο πάρκο ή ...

Πάρτε τον χρόνο σας. Όταν τελειώσετε:
-Κοιτάξτε καλά το τελευταίο τεταρτημόριο, κάτω δεξιά. Βάλτε ένα μεγάλο «Χ» πάνω σε όλα όσα απαριθμήσατε εκεί. Δεν μπορείτε να τα πάρετε μαζί σας. Σκεφτείτε το καλά. -Έπειτα, κοιτάξτε πάνω δεξιά. Ένα προς ένα, τραβήξτε μια γραμμή πάνω από κάθε όνομα στη λίστα σας. Αυτοί οι άνθρωποι, μόνο αν έχουν τη δυνατότητα και είναι αρκετά τυχεροί μπορούν να ταξιδέψουν μαζί σας. Διαφορετικά, μπορεί να μην τους ξαναδείτε ποτέ. Πρέπει να τους αποχαιρετίσετε. Σκεφτείτε το μια στιγμή. Πώς νιώθετε;


Φύλλο εργασίας: Μελέτη περίπτωσης για την επίλυση προβλήματος που προέκυψε από διαπολιτισμικές διαφορές και έλλειψη επικοινωνιακών δεξιοτήτων

Με βάση το πρόβλημα που εντοπίστηκε στον πιο κάτω πίνακα, καλείστε να συμπληρώσετε τα ακόλουθα σημεία: Η λύση, Κριτική, Θετική Αξιολόγηση, Βελτιωμένη Λύση.

Το πρόβλημα: Ο Αλί είναι πρόσφυγας που συμμετέχει στις δραστηριότητες που πραγματοποιεί ο οργανισμός σας. Έρχεται στον οργανισμό σας πολύ συχνά και είναι πολύ δυναμικός και δραστήριος, αλλά δεν θέλει να δουλέψει με γυναίκες πρόσφυγες και με γυναικείο προσωπικό στον οργανισμό. Όταν χρειαστεί βοήθεια, σκοπεύει να λάβει υποστήριξη από κάποιον άντρα εργαζόμενο ή εκπαιδευτή και θέλει να συμμετέχει στις δραστηριότητες που δεν συμπεριλαμβάνουν γυναίκες. Όταν πρέπει να δουλέψει με μια γυναίκα κατά τη διάρκεια των δραστηριοτήτων όπως η ομαδική δουλειά, γίνεται πολύ ντροπαλός και κάποιες φορές αγενής. Κατά τη διάρκεια της συνάντησης που έγινε μαζί του, είπε ότι δεν συνήθιζε να δουλεύει με γυναίκες λόγω του πολιτισμού και της προσωπικότητάς του.
Η λύση:
Κριτική:
Θετική Αξιολόγηση:
Βελτιωμένη Λύση: