Μέρος B – Ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος εισαγωγής των εθελοντών στην εργασία με τους πρόσφυγες

1. Εισαγωγή στην ενότητα

Αυτή η ενότητα θα σας παρέχει τις απαραίτητες δεξιότητες για την εργασία με τους πρόσφυγες και μια επισκόπηση των κοινωνικών προβλημάτων και των προβλημάτων ενσωμάτωσης.

Μαθησιακοί στόχοι της ενότητας
  • επισήμανση των ευθυνών των εθελοντών στην εργασία με τους πρόσφυγες,
  • βαθύτερη κατανόηση της έννοιας του εθελοντή και των προκλήσεων που ενδέχεται να αντιμετωπίσει,
  • επεξήγηση των τάσεων της μετανάστευσης και της σχετικής ορολογίας (μετανάστης, πρόσφυγας, αιτών άσυλο, ασυνόδευτοι ανήλικοι),
  • ευκαιρία εργασίας σε μελέτη περίπτωσης για την κατανόηση των αναγκών των προσφύγων.

Μια εμβριθής εισαγωγή για τους εθελοντές σχετικά με τις δραστηριότητες που συνδέονται με την εργασία τους με τους πρόσφυγες είναι καίριας σημασίας για μια βιώσιμη κατάρτιση. Από την άλλη, ένας εθελοντής πολλές φορές δεν γνωρίζει εκ των προτέρων ποια ευθύνη θα αναλάβει όταν θα εργάζεται με πρόσφυγες. Πρέπει από την αρχή να αντιμετωπίσει ερωτήματα όπως: Ποιες προκλήσεις ενδέχεται να αντιμετωπίσω; Ποιες ευθύνες πρέπει να αναλάβω; Ποιες προσδοκίες πρέπει να αναμένω; Από την άλλη, είναι σημαντικό οι εθελοντές να έχουν τουλάχιστον μια γενική εικόνα της κατάστασης των τοπικών προσφύγων. Γιατί ήρθαν σε εμάς; Τι προβλήματα έχουν; Τι είδους δυσκολίες αντιμετωπίζουν στη χώρα ασύλου; Η προετοιμασία των εθελοντών για όλα τα ενδεχόμενα μέσα από την παροχή σχετικών βασικών πληροφοριών, θα συμβάλει στην επιτυχημένη εθελοντική δουλειά για όλα τα εμπλεκόμενα μέρη.

α) Επεξηγήστε την έννοια του εθελοντή και τις προκλήσεις που ενδέχεται να αντιμετωπίσει

Οι μελλοντικοί εθελοντές είναι απαραίτητο να κατανοήσουν ότι πρέπει να διαθέσουν τον χρόνο, την ενέργεια και τις δεξιότητές τους στους ανθρώπους που έχουν ανάγκη. Ο εθελοντισμός στο πλαίσιο του συστήματος «buddy» είναι μια υπηρεσία που παρέχεται από άτομα που προσφέρονται ελεύθερα να εργαστούν χωρίς να πληρώνονται. Τα κίνητρά τους είναι συνήθως πολύμορφα, αλλά ο κοινός στόχος είναι να βοηθήσουν τους άλλους. Το κίνητρά τους μπορεί να είναι καλά, αλλά εμφανίζονται, επίσης, και προβλήματα -οι οργανισμοί και οι εθελοντές πρέπει να έχουν επίγνωση των προκλήσεων αυτών:

Οι εθελοντές έρχονται αντιμέτωποι με προκλήσεις που σχετίζονται με το πλαίσιο, όπως:
  • οι περισσότεροι εθελοντές δεν είχαν οποιαδήποτε προσωπική εμπειρία σχετική με τη μετανάστευση. Επιπλέον, δεν διαθέτουν όλοι προηγούμενη εθελοντική εμπειρία με πρόσφυγες. Αυτό μπορεί να τους υπερφορτώσει αλλά και να λειτουργήσει ως εμπόδιο για τη σχέση.
  • υπάρχει συνήθως έλλειψη επικοινωνίας.Πολλές φορές, οι πρόσφυγες δεν μιλούν τη γλώσσα της χώρας υποδοχής και οι εθελοντές σπάνια μιλούν τη γλώσσα των προσφύγων, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε (γλωσσικές) παρερμηνεύσεις.
  • οι πρόσφυγες αντιμετωπίζουν πολύπλοκα προβλήματα τα οποία δεν μπορούν να λύσουν όλοι οι εθελοντές. Οι εθελοντές μπορούν να προσφέρουν περιορισμένη υποστήριξη όσον αφορά υπαρξιακά ζητήματα, όπως το καθεστώς διαμονής, οι διαδικασίες ασύλου, ο διαχωρισμός από μέλη της οικογένειας, η στέγαση, η εργασία, η επανένωση οικογενειών. Δεν πρέπει να δρουν αυτοδίκαια.
  • πολλές φορές υπάρχουν διαπολιτισμικοί φραγμοί. Οι πρόσφυγες έχουν πολλές φορές διαφορετικό πολιτικό, κανονιστικό, θρησκευτικό και πολιτισμικό υπόβαθρο, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε ασήμαντους ή σημαντικούς εκνευρισμούς και αναστάτωση.
  • ο εθελοντισμός μπορεί να οδηγήσει σε πιο έντονο συναισθηματικό άγχος: Η αντιμετώπιση της ζωής και της βιογραφίας των προσφύγων, η γραφειοκρατία των αρχών ή μια απέλαση που εκκρεμεί σημαίνει ότι οι εθελοντές αντιμετωπίζουν πολλές φορές συναισθηματικές προκλήσεις που είναι σχεδόν αδύνατο να επιλυθούν.
  • οι εθελοντές ενδέχεται να εκτεθούν σε επιθετικότητα: Κάτι τέτοιο είναι πιθανό, παρόλο που δεν είναι πολύ συνηθισμένο. Ωστόσο, είναι απαραίτητο να υπάρχει προετοιμασία και στρατηγικές αντιμετώπισης μια τέτοιας κατάστασης. Οι μελλοντικοί εθελοντές πρέπει να αναλογίζονται εκ των προτέρων πόσο χρόνο επιθυμούν να επενδύσουν στη δουλειά, σε ποια πεδία δραστηριότητας θέλουν να εργαστούν, ποιες δεξιότητες κατέχουν και τι είδους όφελος αναμένουν από την εθελοντική τους δουλειά.
  • Δαπάνη χρόνου: Οι εθελοντές πρέπει να γνωρίζουν ότι ο χρόνος που αφιερώνουν στον εθελοντισμό εξαρτάται από τον δικό τους ελεύθερο χρόνο, τα ενδιαφέροντά τους και το πιθανό πεδίο δραστηριότητας. Καθώς πολλοί άπειροι εθελοντές υπολογίζουν λανθασμένα τα χρονοδιαγράμματα, συνιστάται να αποσαφηνιστεί ο λογικός και εφικτός χρόνος εργασίας εκ των προτέρων με τον συντονιστή των εθελοντών (ή οποιοδήποτε άτομο βρίσκεται επικεφαλής). Μέσω συζητήσεων, μπορεί να επιλεγεί και το κατάλληλο πεδίο εφαρμογής.
  • Πεδία δραστηριότητας και προηγούμενη γνώση: Τα καθήκοντα στον τομέα της εργασίας με τους πρόσφυγες είναι πολυάριθμα και για κάθε πεδίο δραστηριότητας απαιτούνται διαφορετικές δεξιότητες. Ιδανικά, ο συντονιστής των εθελοντών (ή οποιοδήποτε άτομο βρίσκεται επικεφαλής) υποστηρίζει τους καθοδηγούμενούς τους στον εντοπισμό του κατάλληλου πεδίου δραστηριότητας και τους ενημερώνει για τα καθήκοντα, τα δικαιώματα και τις ευθύνες τους. Το να ερωτηθούν οι εθελοντές για τα πεδία ενδιαφέροντος και τις προτιμήσεις τους, δίνει συνήθως έναν πρώτο προσανατολισμό. Πολλές φορές, οι δοκιμαστικές βδομάδες αποδεικνύονται χρήσιμες για την καλύτερη γνωριμία με τα καθήκοντα και για τον καθορισμό του κατά πόσο τα ενδιαφέροντα και οι προσδοκίες των εθελοντών συνάδουν.

Οι εθελοντές πρέπει να ενημερώνονται για οποιεσδήποτε ευκαιρίες (επαγγελματικής) κατάρτισης (εντός ή εκτός του οργανισμού).

Απαραίτητες δεξιότητες:

  • Δυναμικότητα
  • Υπομονή (ειδικά με τις αρχές)
  • Επεξεργασία νομικής τεχνογνωσίας
  • Υψηλή υπευθυνότητα
  • Δυνατότητα προβληματισμού για τον ρόλο του/της
  • Αντοχή
  • Εμπιστευτικότητα
  • Θέση προσωπικών ορίων -θέση ορίων ακόμα και για το άλλο άτομο
Συμπεριφορές που πρέπει να αναπτύξουν περαιτέρω οι εθελοντές που εργάζονται με πρόσφυγες
  • Ανεκτικότητα
  • Φιλοξενία
  • Σεβασμός
  • Προσαρμοστικότητα
  • Ευελιξία

Προσδοκίες και ευθύνες:
Ιδανικά, και οι δύο πλευρές επωφελούνται από το σύστημα «buddy»: οι πρόσφυγες που λαμβάνουν υποστήριξη, αλλά και οι εθελοντές που παρέχουν αυτή την υποστήριξη. Όλα τα εμπλεκόμενα μέρη πρέπει να σκέφτονται τις προσδοκίες τους που συνδέονται με τη μελλοντική δέσμευση. Όταν εφαρμόζετε το σύστημα «buddy», αποσαφηνίστε από την αρχή ποιες προσδοκίες υπάρχουν εκ μέρους:
α) του οργανισμού,
β) του εθελοντή,
γ) του πρόσφυγα.

Επιπλέον, βεβαιωθείτε ότι ο εθελοντής είναι πρόθυμος να αναλάβει ευθύνη. Κάποια πεδία εργασίας συνδέονται με πολλές ευθύνες ή απαιτούν τη λήψη αποφάσεων -σε άλλα πεδία, μπορεί να υπάρχουν σαφείς κατευθυντήριες οδηγίες για έναν καλύτερο προσανατολισμό. Αν υπάρχει διαθέσιμο ένα τέτοιο έγγραφο στον οργανισμό, συνιστάται ιδιαίτερα να το παραδώσετε και να το συζητήσετε με τους εθελοντές (πβ. ÖIF, χ.η.).

Όφελος: V Ο εθελοντισμός είναι μια ουσιαστική δραστηριότητα, καθώς βοηθά κανείς ανθρώπους να λάβουν τη βοήθεια που χρειάζονται. Ωθήστε τους εθελοντές να καταλάβουν ποιες νέες δεξιότητες και δυνατότητες θα μάθουν, σε ποιο βαθμό μπορούν να εμπλουτίσουν την προσωπική τους ανάπτυξη καθώς και το κοινωνικό τους δίκτυο. Είναι καλό να θεωρούν τον εθελοντισμό ως εμπλουτισμό για τη ζωή τους.

Προκλήσεις που συνάντησαν οι εθελοντές όταν εργάζονταν στο πεδίο όπως ορίστηκε στο ΙΟ1:

  • Αντιμετώπιση της κυβέρνησης: αποδοχή από τις αρχές, άγνοια, αγένεια και ρατσισμός, καμιά σύνδεση μεταξύ των φιλανθρωπικών οργανώσεων και των αρχών, καμιά υποστήριξη από σχετικά ιδρύματα.
  • Ψυχολογικές προκλήσεις των εθελοντών που προέκυψαν από τη συναισθηματική υπερφόρτωση σχετικά με το πώς να βοηθήσουν τους πρόσφυγες, από την προσπάθεια να διαχωρίσουν τον εαυτό τους από τον πρόσφυγα, από την εργασία με ανθρώπους που είχαν τραυματικές εμπειρίες.
  • Προβλήματα με τον συντονισμό των εθελοντών, συμπεριλαμβανομένων της αξιοπιστίας των «buddies», της έλλειψης δομημένης υποστήριξης και σωστού συντονισμού των εθελοντών, της έλλειψης ενσωματωμένων υπηρεσιών στα διάφορα κοινωνικά κέντρα και του διπλασιασμού της δουλειάς. Επιπρόσθετο πρόβλημα με τους οργανισμούς που λαμβάνουν χρηματοδοτημένα έργα και ενδιαφέρονται περισσότερο να «τσεκάρουν το κουτί» παρά να πετύχουν τη μέγιστη επίδραση.
  • Γλωσσικοί φραγμοί και παρερμηνεύσεις, ειδικά στην επικοινωνία με τους πρόσφυγες.
  • Αντιμετώπιση με προκατάληψη, ασέβεια, ρατσισμό και διακρίσεις.

Επιπρόσθετα προβλήματα που δεν παρουσιάστηκαν σε όλες τις χώρες-εταίρους περιλαμβάνουν:

  • Κατανόηση της κουλτούρας των ατόμων
  • Έλλειψη των απαραίτητων εργαλείων για την επίτευξη των προκαθορισμένων στόχων ενσωμάτωσης.
  • Έλλειψη δεξιοτήτων διδασκαλίας, καθώς και διαφορές στο μορφωτικό και γλωσσικό επίπεδο των προσφύγων.
β) Δώστε γενικές πληροφορίες για το ταξίδι των προσφύγων στην Ευρώπη
Επιπρόσθετα με αυτά τα στοιχεία, τα άτομα που προετοιμάζονται να γίνουν εθελοντές για μετανάστες, πρόσφυγες και αιτούντες άσυλο, πρέπει να ενημερώνονται για το ταξίδι τους στην Ευρώπη. Πολλοί εθελοντές δεν γνωρίζουν ότι περίπου 70 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως (πβ. UNHCR, 2018) θεωρούνται εκτοπισμένα άτομα· ανάμεσα σε αυτούς, τα 25,4 εκατομμύρια είναι πρόσφυγες. Διώχθηκαν στη χώρα καταγωγής τους λόγω της φυλής, της θρησκείας, της εθνικότητας ή των πολιτικών τους πεποιθήσεων ή ο τρόμος και ο πόλεμος απειλούσαν τη ζωή τους. Υπάρχουν, όμως, και άνθρωποι που έρχονται σε εμάς λόγω μεγάλων υλικών δυσκολιών και απόγνωσης.

Οι λίγοι που φτάνουν στην Ευρώπη φέρουν πολλές φορές τραύματα, καθώς βιώνουν συχνά ακραίες δυσκολίες, βασανιστήρια και βία στο ταξίδι τους. Είναι σημαντικό να υπογραμμίσουμε ότι οι αιτούντες άσυλο μπορεί να έχουν βιώσει τραυματικές εμπειρίες πριν, κατά τη διάρκεια και μετά τοταξίδι τους στην Ευρώπη. Σε μια έρευνα που πραγματοποιήθηκε από το Medici per i diritti umani (Medu) to 2016, επιβεβαιώθηκε ότι περισσότερο από το 90 τοις εκατό των μεταναστών ήταν θύματα βίας, βασανιστηρίων και απάνθρωπων και εξευτελιστικών συμπεριφορών στη χώρα προέλευσής τους αλλά και στη μεταναστευτική τους πορεία, συγκεκριμένα σε χώρους κράτησης και σύλληψης όπως η Λιβύη (πβ. Internazionale, 2018).

Η στέρηση τροφής και νερού, οι φτωχές συνθήκες υγιεινής, οι συχνοί ξυλοδαρμοί και άλλα είδη τραυματισμού είναι οι πιο συνηθισμένες και γενικευμένες μορφές κακοποίησης. Άλλες μορφές βασανιστηρίων, συμπεριλαμβανομένων σωματικών και ψυχολογικών βασανιστηρίων, είναι τακτικές που επίσης χρησιμοποιούνται σε βάρος των προσφύγων. Σύμφωνα με μια έρευνα που πραγματοποιήθηκε από τους Γιατρούς χωρίς Σύνορα (("Migranti | European Affairs Magazine", 2019), οι εννιά στους δέκα πρόσφυγες υποστηρίζουν ότι έχουν δει κάποιον να πεθαίνει, να σκοτώνεται, να βασανίζεται ή να υπόκειται σε ξυλοδαρμό.

Το να έχει κανείς πληροφορίες για το υπόβαθρο και τις συνθήκες των προσφύγων είναι απαραίτητο όταν εργάζεται μαζί τους. Κάθε οργανισμός που εργάζεται σε αυτό το πεδίο πρέπει να παρουσιάζει στους εθελοντές τις βασικές έννοιες σχετικά με το φαινόμενο της μετανάστευσης, έτσι ώστε να τους δίνεται η ευκαιρία να εμβαθύνουν τις γνώσεις τους και να κατανοήσουν καλύτερα το πλαίσιο, τις διασυνδέσεις και τις δυναμικές καθώς και τη συναισθηματική κατάσταση των νεοαφιχθέντων.

Για τους περισσότερους πρόσφυγες, η χώρα υποδοχής και η τοπική της κουλτούρα είναι άγνωστες. Φτάνουν με την ελπίδα να κτίσουν μια καλύτερη ζωή, αλλά πολλές φορές έρχονται με ελάχιστα χρήματα, καθώς έχουν ήδη δώσει όλη τους την ιδιοκτησία στη χώρα προέλευσής τους και έχουν πληρώσει μια περιουσία για να φτάσουν στην Ευρώπη. Όταν φτάσουν, αντιμετωπίζουν κοινωνική παρακμή και απώλεια ταυτότητας. Αυτό είναι σοκαριστικό, ειδικά λόγω του ότι πολλοί πρόσφυγεςέχουν μια εντελώς λανθασμένη εικόνα για τις συνθήκες ζωής και εργασίας στην Ευρώπη. Αυτοί οι άνθρωποι δυσκολεύονται πολλές φορές να αντιμετωπίσουν την απογοήτευσή τους. Λόγω των διαφορετικών τους προελεύσεων, οι πρόσφυγες έχουν, επίσης, διαφορετικές θρησκείες και κοσμοθεωρίες. Η επικοινωνία είναι κάποιες φορές πρόβλημα όταν φτάνουν στην Ευρώπη, αφού δεν μιλούν ούτε καταλαβαίνουν πάντα τη γλώσσα της χώρας υποδοχής. Ωστόσο, πολλοί μετανάστες μιλούν μια ποικιλία γλωσσών –μια γνώση που σπάνια προκαλεί ενδιαφέρον.

Συστάσεις Συμπεριφοράς:
Προκειμένου να προσεγγίσετε τους πρόσφυγες με σεβασμό και υπευθυνότητα, δείξτε εκτίμηση, να είστε διακριτικοί και να δείχνετε σεβασμό, μοιραστείτε τις δικές σας ιστορίες. Μπορείτε, για παράδειγμα, να χαιρετήσετε στη μητρική γλώσσα του πρόσφυγα. Διατηρήστε ευαισθησία και απόσταση σεβασμού για θέματα κουλτούρας και φύλου. Ανάλογα με την κατάσταση και τους πολιτισμικούς παράγοντες, ένα στοργικό άγγιγμα ή μια αγκαλιά μπορεί να είναι, επίσης, κατάλληλα. Επιπλέον, πολλοί από τους γλωσσικούς φραγμούς υπερνικούνται όταν συμπεριφέρεται κανείς

φιλικά, ανοικτά και φυσικά. Η γλώσσα μπορεί, επίσης, να αντικατασταθεί με ένα σημειωματάριο και ένα στυλό –οι εικόνες πολλές φορές λένε περισσότερα απ’ ότι οι λέξεις· οι εφαρμογές κινητών τηλεφώνων και οι χειρονομίες ή τα σήματα με τα χέρια μπορούν, επίσης, να είναι βοηθητικά.

Ωστόσο, προσέξτε τις πολιτισμικές διαφορές. Όταν επικοινωνείτε, οι πρόσφυγες πρέπει πάντα να αντιμετωπίζονται με σεβασμό, η ειρωνεία ή τα αστεία πρέπει να αποφεύγονται. Δεν πρέπει να δίνονται υποσχέσεις και δεν πρέπει να καλλιεργούνται ψευδείς ελπίδες. Η λέξη-κλειδί είναι η ειλικρίνεια. Οι εθελοντές πρέπει να είναι συναισθηματικά σταθεροί (θυμός, δάκρυα ή λεκτικές προσβολές είναι απολύτως απαγορευμένα). Να συναντάτε τους πρόσφυγες χωρίς προκαταλήψεις και χωρίς προσδοκίες (οι καταρτίσεις πολυμορφίας βοηθούν στην αναβάθμιση των διαπολιτισμικών δεξιοτήτων τους) καθώς τα πρότυπα σκέψης είναι εμπόδια για τη σχέση (πβ. Freiwilligenzentrum Offenbach, 2018).
γ) Κάντε μια επισκόπηση των κοινωνικών προβλημάτων και των προβλημάτων ενσωμάτωσης

Οι εθελοντές θα πρέπει να είναι σε θέση να καταλάβουν τα γενικά κοινωνικά προβλήματα και τα προβλήματα ενσωμάτωσης που (ίσως) αντιμετωπίζουν οι πρόσφυγες στη χώρα υποδοχής. Αν συμβεί αυτό, είναι πιθανότερη μια αμοιβαία κατανόηση μεταξύ του εθελοντή και του πρόσφυγα. Τα σχετικά θέματα που αναφέρονται πιο κάτω βασίζονται στην έρευνα που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του έργου SOFIE–είναι καλό να συζητηθούν με τους μελλοντικούς εθελοντές.

Εκπαίδευση:

  • Πληροφορίες για το εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας υποδοχής
  • Επικοινωνία με το σχολείο: Δυνατότητα συζήτησης για την πρόοδο του παιδιού και για οποιαδήποτε προβλήματα αντιμετωπίζει στο σχολείο· πληροφορίες για δημόσιες αργίες και άλλες σχολικές δραστηριότητες όπως σχολικές εκδρομές, θρησκευτικές και πολιτιστικές εκδηλώσεις.
  • Πληροφορίες για τη φροντίδα παιδιών/παιδικούς σταθμούς, μαζί με πληροφορίες για το ποιες είναι οι αμοιβαίες προσδοκίες μεταξύ οικογενειών και φροντιστών, πληροφορίες από τους παιδικούς σταθμούς για το πώς αναμένουν ότι οι γονείς θα προετοιμάζουν τα παιδιά τους (πώς πρέπει να ντύνονται, γιατί δεν πρέπει να φέρνουν γλυκά ή αναψυκτικά στο σχολείο).

Υγεία:

  • Πρόσβαση σε υγειονομική περίθαλψη: Πληροφορίες για το σύστημα υγείας, π.χ. σε ποιες περιπτώσεις ενδείκνυται η επικοινωνία με το κέντρο υγείας και σε ποιες περιπτώσεις η μετάβαση στο νοσοκομείο.
  • Επίσκεψη στο Νοσοκομείο: Λεξιλόγιο και φράσεις που θα τους βοηθήσουν στην επικοινωνία με τους γιατρούς. Μπορούν να περιλαμβάνονται διάλογοι και λεξιλόγιο για το πώς και πού μπορεί κανείς να διευθετήσει ραντεβού με τους γιατρούς (εστίαση στους παιδιάτρους), για την επεξήγηση της κατάστασης, για την κατανόηση των ερωτήσεων και των συμβουλών των γιατρών.
  • Έλλειψη γνώσεων όσον αφορά ζητήματα γενικής υγείας και οικογενειακής υγείας, παιδικής φροντίδας, εμβολιασμών.

Καθημερινή ζωή:

  • Επικοινωνία στην καθημερινή ζωή, στο σουπερμάρκετ, λεξιλόγιο για φαγητό, επικοινωνία με τους γείτονες, πώς μπορεί να πάρει κανείς ταξί, πώς να χρησιμοποιήσει το σύστημα δημόσιας συγκοινωνίας (εισιτήρια, συμπεριφορά στο λεωφορείο «μην μιλάτε πολύ δυνατά, στο λεωφορείο με παιδί κλπ.)
  • Επικοινωνία με τις δημόσιες υπηρεσίες
  • Πληροφορίες για τους νόμους, τα δικαιώματα και τις ευθύνες τους.
    • Εργασιακά δικαιώματα, ελάχιστος μισθός που ισχύει και για αυτούς, κοινωνικές ασφαλίσεις και άλλα κοινωνικά ωφελήματα που σχετίζονται με την εργασία και πώς μπορεί κανείς να έχει πρόσβαση σε αυτά.
    • Δικαιώματα των γυναικών και το πρόβλημα της βίας κατά των γυναικών.
  • Έλλειψη γνώσεων όσον αφορά τη νέα τοπική κουλτούρα, τις παραδόσεις της χώρας υποδοχής και των ανθρώπων της. Κοινωνικός προσανατολισμός και πληροφορίες για τη νέα κουλτούρα, τις παραδόσεις και τον τρόπο ζωής, καθώς και για καθημερινούς κανόνες της κοινωνίας υποδοχής. Γνώσεις για τις τοπικές αξίες και νόρμες, τι να κάνετε και τι να μην κάνετε.
  • Αντίληψη της «οικογένειας» στη χώρα υποδοχής: συμπεριλαμβανομένων των οικογενειακών ρόλων, της ισότητας και των δικαιωμάτων, τι να κάνετε αν προκύψει κάποιο πρόβλημα, ανατροφή των παιδιών στη χώρα υποδοχής (δηλ. η σωματική τιμωρία δεν είναι αποδεκτή).
  • Αγορά εργασίας & Στέγαση: Έλλειψη γνώσεων για τον τρόπο χρήσης διαδικτυακών πλατφόρμων για την αναζήτηση εργασίας ή στέγασης.
  • Λεξιλόγιο: Βασικοί διάλογοι για την εύρεση εργασίας, εκμάθηση κάποιων τεχνικών όρων και λεξιλογίου που σχετίζεται με τα πεδία στα οποία μπορούν να εργαστούν. Βασική επικοινωνία για να μπορούν να μιλήσουν με ιδιοκτήτες σπιτιών. Για εξατομικευμένη υποστήριξη, οι οργανισμοί πρέπει να ενθαρρύνουν τους εθελοντές να δημιουργούν αμοιβαία εμπιστοσύνη καταρτίζοντάς τους να χρησιμοποιούν διάφορα εργαλεία (ποικίλουν από έναν οργανισμό σε άλλο). Αφού οι πρόσφυγες νιώσουν άνετα με τους buddies τους, η υποστήριξη μπορεί να προσαρμοστεί στις ανάγκες του ατόμου και οι εθελοντές μπορούν να θέσουν όρια και να αναζητήσουν βοήθεια από άλλους εάν χρειάζεται.
δ) Πληροφορίες για την ορολογία
Η εργασία με τους πρόσφυγες είναι πολύπλοκη και είναι πολύ πιθανό να ανακύψουν ευαίσθητα ζητήματα σε αυτό το πλαίσιο. Συχνά, προκαλούνται παρερμηνεύσεις λόγω της λανθασμένης χρήσης της ορολογίας από τους εθελοντές. Πρέπει να γνωρίζουν τις βασικές πληροφορίες και έννοιες της ορολογίας που χρησιμοποιείται σε εθνικό πλαίσιο. Επιπλέον, για σκοπούς γενικής επεξήγησης, συνιστάται ιδιαίτερα η χρήση των παγκοσμίως αναγνωρισμένων ορισμών (όπως αυτών των ΗΕ, του ΔΟΜ κλπ.):

Παραδείγματα: Μετανάστης:

Τα ΗΕ υπογραμμίζουν ότι
«αυτός ο ορισμός δεν αναφέρεται σε πρόσφυγες, εκτοπισμένους ή άλλους που αναγκάστηκαν ή εξαναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους. Οι μετανάστες είναι άνθρωποι που κάνουν επιλογές για το πότε θα φύγουν και το πού θα πάνε, παρόλο που κάποιες φορές αυτές οι επιλογές είναι εξαιρετικά βεβιασμένες. Πράγματι, κάποιοι ακαδημαϊκοί διακρίνουν μεταξύ εκούσιας και ακούσιας μετανάστευσης.» (UNESCO, χ.η.). Ο ΔΟΜ ορίζει τον μετανάστη «ως οποιοδήποτε άτομο μετακινείται ή έχει μετακινηθεί πέρα από κάποιο διεθνές σύνορο ή εντός ενός Κράτους μακριά από τον συνηθισμένο τόπο κατοικίας του, ανεξάρτητα από (1) το νομικό καθεστώς του ατόμου· (2) το κατά πόσο η μετακίνηση είναι εκούσια ή ακούσια· (3) ποιες είναι οι αιτίες της μετακίνησης· (4) τη διάρκεια της παραμονής.» (ΔΟΜ, χ.η.). Σύμφωνα με τη Σύμβαση των ΗΕ για τα Δικαιώματα των Μεταναστών, ένας μετανάστης εργαζόμενος είναι ένα «άτομο που πρόκειται να εμπλακεί, εμπλέκεται ή έχει εμπλακεί σε αμειβόμενη δραστηριότητα σε ένα Κράτος του οποίου δεν είναι υπήκοος.» (UNESCO, χ.η.). Η ευθύνη που βαραίνει αυτούς τους ανθρώπους είναι πολύ μεγάλη, καθώς πρέπει να ξεκινήσουν από το μηδέν σε μια νέα χώρα και παράλληλα πρέπει να υποστηρίξουν οικονομικά τις οικογένειές τους που συνεχίζουν να ζουν στη χώρα καταγωγής τους. «Οι αιτούντες άσυλο είναι άτομα που μετακινούνται πέραν των συνόρων σε αναζήτηση προστασίας, τα οποία, ωστόσο, ενδέχεται να μην πληρούν τα αυστηρά κριτήρια που θεσπίστηκαν από τη Σύμβαση του 1951.

Ο όρος αιτών άσυλο περιγράφει κάποιον/κάποια που έχει αιτηθεί προστασίας ως πρόσφυγας και αναμένει τον καθορισμό του καθεστώτος του/της. «Πρόσφυγας» είναι ο όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει ένα άτομο στο οποίο έχει ήδη χορηγηθεί προστασία. Οι αιτούντες άσυλο μπορούν να γίνουν πρόσφυγες αν η τοπική αρχή μετανάστευσης ή προσφύγων κρίνει ότι πληρούν τον διεθνή ορισμό του πρόσφυγα» (UNESCO a, χ.η.).

Πρόσφυγας είναι κάποιος/κάποια που έχει εξαναγκαστεί να εγκαταλείψει τη χώρα του/της λόγω δίωξης, πολέμου ή βίας. Ένας πρόσφυγας έχει βάσιμο φόβο δίωξης για λόγους φυλής, θρησκείας, εθνικότητας, πολιτικών πεποιθήσεων ή συμμετοχής σε κάποια συγκεκριμένη κοινωνική ομάδα. Είναι πολύ πιθανό να μην μπορούν να επιστρέψουν στη χώρα τους ή να φοβούνται να επιστρέψουν. Η πολεμική και εθνική, η φυλετική και θρησκευτική βία είναι οι κύριες αιτίες για τις οποίες οι πρόσφυγες εγκαταλείπουν τις χώρες τους» (ΟΗΕ πρόσφυγες, χ.η.).

Ασυνόδευτοι Ανήλικοι: Σύμφωνα με το UNHCR ο ορισμός είναι ο ακόλουθος: «Ένα ασυνόδευτο παιδί είναι ένα άτομο που είναι κάτω από την ηλικία των δεκαοκτώ ετών, εκτός και αν, σύμφωνα με το εφαρμοστέο δίκαιο για το παιδί, η ενηλικίωση αποκτάται νωρίτερα και που αποχωρίζεται και από τους δύο του γονείς και δεν φροντίζεται από κάποιον ενήλικα ο οποίος νομικά ή παραδοσιακά έχει την ευθύνη της φροντίδας του» (UNHCR a, χ.η.). Κάποιες φορές, αυτά τα παιδιά έχουν εγκαταλειφθεί στις χώρες καταγωγής, κάποιες φορές οι οικογένειες τα έχουν στείλει για να αναζητήσουν μια καλύτερη ζωή στο εξωτερικό. Οι ασυνόδευτοι ανήλικοι είναι μια από τις πιο ευάλωτες ομάδες στην κοινωνία.

Για καλύτερη κατανόηση αυτών των ορισμών, μπορείτε να παρακολουθήσετε αυτά τα βίντεο:




Παρακαλώ επισκεφθείτε τον σύνδεσμο με τον τίτλο «Refugees» και «Migrants» - Frequently Asked Questions (FAQs) για να αποκτήσετε καλύτερη κατανόηση του θέματος:
https://www.unhcr.org/news/latest/2016/3/56e95c676/refugees-migrants-frequently-asked-questions-faqs.html

ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ: η αναγνώριση από ένα Κράτος της ΕΕ ενός υπηκόου τρίτης χώρας ή ενός απάτριδος ατόμου ως πρόσφυγα ή ως ατόμου που δικαιούται επικουρική προστασία (πβ. Defined Term -A dictionary of defined terms for the legal profession, χ.η.).

ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ είναι η προστασία που παρέχεται σε πολίτη για τον οποίο υπάρχουν βάσιμα κίνητρα να θεωρηθεί ότι, εάν επιστρέψει στη χώρα καταγωγής του ή τη χώρα στην οποία συνήθως διαμένει, θα διέτρεχε κίνδυνο σοβαρού τραυματισμού και δεν μπορεί ή δεν επιθυμεί, λόγω αυτού του κινδύνου, να επωφεληθεί από την προστασία της εν λόγω χώρας.

ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ: το αρχηγείο της αστυνομίας μπορεί να εκδώσει άδεια διαμονής για ανθρωπιστικούς λόγους κάθε φορά που η Εδαφική Επιτροπή, αν και δεν αναγνωρίζει ακραίες λύσεις για διεθνή προστασία, υποδεικνύει «σοβαρούς λόγους ανθρωπιστικού χαρακτήρα» όσον αφορά το άτομο που αιτείται άσυλο.

Τάσεις στην Παγκόσμια Μετανάστευση1


1 https://www.osce.org/odihr/393527?download=true








Άσκηση:
Στόχοι της άσκησης:
  • Εξοικείωση με τις προσωπικές ιστορίες των προσφύγων
  • Αναβάθμιση της κατανόησης που έχουν οι συμμετέχοντες για την πολυπλοκότητα της διαδικασίας προσαρμογής και για την πολυμορφία των ατομικών εμπειριών
  • Προβληματισμός για τις συναισθηματικές, γνωστικές και συμπεριφορικές πτυχές της ενσωμάτωσης
  • Ανάπτυξη ενός ορισμού για την ενσωμάτωση και
  • Ενημέρωση για τα πλεονεκτήματα και τους κινδύνους της διαδικασίας ενσωμάτωσης.
Υπάρχει μια ιστορία ενός πρόσφυγα. Καθώς διαβάζετε την ιστορία, επικεντρωθείτε στον κύριο χαρακτήρα και αναλύστε την εμπειρία μετανάστευσής του για να ολοκληρώσετε την ιστορία (επαγγελματική και κοινωνική ζωή) και προσπαθήστε να δημιουργήσετε ένα θετικό τέλος. Επιπλέον, μοιραστείτε την εμπειρία και την ανατροφοδότησή σας, αν έχετε εργαστεί με κάποιον πρόσφυγα που έχει μια παρόμοια ιστορία.

Φυλλάδιο: 1
Αχμάντ

Είναι πρόσφυγας από το Χαλέπι της Συρίας και αυτή τη στιγμή ζει στην Παιανία, στην Ελλάδα. Έχει ζήσει όλη του τη ζωή μέσα σε ψυχολογική βία και σωματικά βασανιστήρια, τόσο στην παιδική του ηλικία όσο και στην ενήλικη του ζωή. Όταν ήταν παιδί, οι γονείς του τον εγκατέλειψαν και έζησε για 11 χρόνια σε ένα νοσοκομείο, χωρίς να έχει επαφή με τον εξωτερικό κόσμο, πέρα από τον κήπο του νοσοκομείου. Έπειτα, υιοθετήθηκε από μια γυναίκα η οποία, αντί να τον φροντίζει, τον απομόνωσε σε ένα δωμάτιο. Δεν πήγαινε σχολείο ούτε έβλεπε κανέναν πέρα από τη γυναίκα που τον είχε υιοθετήσει. Όλα όσα ξέρει τα έμαθε παρακολουθώντας τηλεόραση στο δωμάτιό του. Μετά τον εμφύλιο πόλεμο στη Συρία, κατάφερε να δραπετεύσει πρώτα στην Τουρκία μόνος του και έπειτα στην Ελλάδα. Όταν έφτασε στην Τουρκία, δεν είχε καθόλου έγγραφα. Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του, αντιμετώπισε πολλές αρνητικές καταστάσεις. Αυτή τη στιγμή διαμένει σε έναν ξενώνα για ανήλικους και οικογένειες στην Παιανία, λίγο έξω από την Αθήνα, και αντιμετωπίζει προβλήματα στην κοινωνική του ζωή, ιδιαίτερα στην έκφρασή του στα Ελληνικά και στην προσαρμογή του στο περιβάλλον. Θέλει να πάει στην Αυστρία και ελπίζει ότι θα ξεκινήσει μια νέα σελίδα στη ζωή του.